Online ERP

PERT

Bazı projelerde bütün aktivitelerin süreleri kesin olarak bilinemeyebilir. Süresi kesin olarak bilinmeyen aktivite, şebeke diyagramında kritik yol üzerinde değilse ve uzun bir gevşeklik zamanına sahipse süresi dikkate alınmayabilir. Ancak yine de kaynak dengeleme ve maliyet hesabı yapılamaz.

Böyle durumlarda belirsiz süreler ve olasılıkların hesaba katılabildiği PERT(Program Evaluation and Review Technique) tekniği kullanılır. PERT tekniği ile projenin programa göre yüzde kaç olasılıkla tamamlanabileceği de hesaplanabilir. Bu teknik uzun zamanlı, faaliyetleri bir çok şarta bağlı olan karışık yatırımlarda tercih edilmektedir.

Süreleri tam bilinmeyen faaliyetlerin programlamada kullanılabiliyor olması PERT’ in kapsamını CPM’ den daha geniş yapmaktadır. Hatta CPM’ e PERT’ in faaliyet sürelerinin kesin olarak bilindiği özel bir durumu da denebilir. Bu yüzden CPM tekniği incelenirken açıklanan şebeke diyagramlarının oluşturulması gibi konulara bu bölümde tekrar değinilmemiştir.

Her iki teknikte de kullanılan analizler birbirleri ile çok benzerlikler gösterirler. İki teknik arasındaki temel fark, PERT her bir aktivite için üç ayrı süre tahmininde bulunur. Her bir tahmin bir gerçekleşme olasılığına sahiptir ve bunlar aktivite zamanlarının beklenen değerlerinin ve standart sapmalarının hesaplanmasında kullanılır. CPM ise aktivite zamanlarının kesin olarak bilindiği varsayımından yola çıkar ve bu yüzden her bir aktivite için bir zaman faktörüne ihtiyaç duyar.

PERT ve CPM, binlerce aktiviteden oluşan projeler hakkında aşağıdaki gibi sorulara cevap verebilmesi açısından önemlidir:

1. Tüm projenin tamamlanma süresi nedir?
2. Bir proje içerisindeki kritik aktivite ya da görevler nelerdir? Bu aktiviteler geciktirilmesi durumunda tüm bir projenin aksamasına neden olacak aktivitelerdir.
3. Gecikilmesi halinde tüm projenin süresini etkilemeyecek olan yani “kritik olmayan” aktiviteler hangileridir?
4. Projenin belirli bir tarihte tamamlanabilme olasılığı nedir?
5. Proje süresince belirli bir zamanda, proje programının önünde mi, gerisinde mi yoksa tam programın belirttiği yerde midir?
6. Verilen bir tarihte, harcanan para bütçelenen miktardan daha az daha fazla ya da bütçelenen miktara eşit düzeyde midir?
7. Projeyi zamanında bitirebilmek için yeterli kaynak var mıdır?
8. Eğer proje daha kısa bir sürede tamamlanacaksa, bu amacı en düşük maliyetle başarmanın en iyi yolu nedir?

Faaliyet Süresi Tahminleri:

Daha önce de bahsedildiği gibi, PERT ve CPM metotları arasındaki temel farklar CPM’ de her faaliyet için bir tek zaman faktörü verilirken, PERT tekniğinde, her faaliyet için üç zaman tahmini verilir. Bunlar; iyimser (Ti), kötümser (Tk) ve en muhtemel zaman (Tm)’dir. Daha sonra bu üç zaman tahmini kullanılarak bir “beklenen tamamlanma süresi (Tb)” ve de her faaliyet için bir varyans hesaplanır.
Tb ve varyans hesaplanırken, faaliyet zamanlarının beta olasılık dağılımına uygun olarak dağıldığı varsayılarak, aşağıdaki formüller kullanılabilir:
 
v = ( Tk-Ti )2
Her faaliyet için beklenen tamamlanma süresi Tb hesaplandıktan sonra, 2.1.2.2′inci bölümde, CPM tekniğinde incelendiği gibi projenin kritik yolu ve projenin beklenen tamamlanma süresi BD(T) bulunur. Projenin tamamlanma süresinin varyansının da (v), kritik yol üzerindeki faaliyetlerin varyansları toplamına eşit olduğu varsayılır.

CPM
Kritik Yol Metodu (Critical Path Method, CPM) ağ diyagramı oluşturulması ile başlar. Ağ diyagramının doğru bir şekilde hazırlanabilmesi için; hangi faaliyetler birbirinden bağımsızdır ve hangisi diğerinden önce veya sonra bitirilmelidir, hangileri paralel yapılabilir, belirlenmelidir.
 
CPM metodu aşağıdaki basamakları izlerler:

• Projeyi tanımlamak, parçalanmış iş yapısını hazırlamak
• Aktiviteler arası ilişkileri kurmak. Hangi aktivitelerin önce hangisinin sonra geldiğine karar vermek
• Bütün aktiviteleri bağlayan ağı çizmek
• Her bir aktivite için zaman ve maliyet saptamak
• Bu ağ boyunca en uzun zamanlı yolu hesaplamak. Bu yol kritik yol olarak adlandırılır.

Aktiviteler, Olaylar ve Ağlar:

İlk aşama projeyi, parçalanmış iş yapısına göre anlamlı olay ve faaliyetlere bölmektir. Bir “olay” belirli bir görev ya da aktivitenin başlangıç ya da bitişini gösterir. Belirli bir zamanında belirtir. “Aktivite” ise iki olay arasındaki iş ya da alt projeyi simgeler.

Bu yaklaşım ağ çiziminde en sık kullanılan yaklaşımdır ve AOA (Activity-on- Arrow) olarak bilinir. Daha az popüler olan bir diğer yaklaşım da aktivitelerin nodlar üzerine yerleştirildiği, AON (Activity on Nod ) yaklaşımıdır.

Kukla Aktiviteler ve Olaylar:

Bir şebekede aynı başlangıç ve bitiş olaylarına sahip iki aktivite ile karşılaşılabilir.   Kukla  aktiviteler bu  problemi  çözmek  için  şebekeye dahil edilmelidir. Kukla aktiviteler zamanları olmayan, şebeke mantığını sağlayabilmek için şebekelere sokulmuş aktivitelerdir. Kukla aktivite ve olayların kullanılması, özellikle de proje tamamlanma süresi ve kritik yol kararının bilgisayar programlarıyla yapıldığı zamanlarda önemlidir. Kukla aktivite ve olaylar, söz konusu projenin çizilen şebeke ile doğru bir şekilde yansıtıldığını garantiler. Kukla bir aktivitenin tamamlanma süresi sıfırdır.

Ağ diyagramlarının avantajları şunlardır:

• Planlamanın iskeletini oluşturur. Proje program ve kontrolünü sağlar,
• Bütün görevlerin ve alt görevlerin birbirleri ile ilişkilerini belirler,
• Bölümler ve faaliyetler arasında ilişkilerin kurulmasını sağlar,
• Proje için tahmini bir bitiş tarihi belirler,
• Projenin süresine etki edecek kritik faaliyetleri belirler,
• Faaliyetlerin birbirleri ile ilişkilerini düzenler,
• Faaliyetlerin başlangıç tarihlerini belirler,
• Hangi faaliyetin hangi kaynakla ilişkili olduğunu ve faaliyetlerin sürelerini
 belirler,
• Hangi faaliyetlerin eş zamanlı olduğunu belirler.
 
Ağ diyagramının hazırlanmasında bir tek çalışma ile en iyi sonucun elde edilmesi zordur. Bu çalışma değerlendirilerek arka arkaya bir kaç kez tekrar eden bir çalışmalar zincirinin sonucu olarak ortaya çıkar.

Kritik yol hesaplamalarında, ağ diyagramı üzerindeki tüm faaliyetler için aşağıdakilerin belirlenmesi gerekir:

EB: Erken başlama zamanı. Bir faaliyetin başlayabilmesi için söz konusu faaliyetin tüm öncül faaliyetlerinin tamamlanması gerekir. Tüm öncül faaliyetlerinin tamamlandığı süre, o faaliyetin en erken başlama süresidir.

ES: Faaliyetin en erken sonlanma zamanıdır.

GB: Geç başlama zamanı. Bir faaliyetten sonraki faaliyetlerin tüm proje süresini geciktirmeyecek biçimde tamamlanmasına olanak veren başlangıç zamanına, o faaliyetin geç başlama zamanı denir.