İki Gözlem

Yazıma biri olumlu biri olumsuz iki gözlemimle başlamak istiyorum. Olumsuz gözlemim, Türk endüstrisinde üretim planlama ve kontrol ile MRP II konularındaki kavram kargaşasıdır. MRP II daha geniş bir kavram olan üretim planlama ve denetim ile özdeşleştirilmektedir. MRP II’ nin kısa bir tanımı bunun bir hata olduğunu daha iyi açıklayabilecektir sanırım; MRP II, tesis kapasitesi kısıtları ve malzeme gereksinimini etkileşimli olarak göz önüne alarak firmanın hedeflerini en yüksek oranda tutturacak ana üretim planını aramaya yönelik kapalı çevrim bir üretim planlama ve denetim yaklaşımıdır. Demek ki, MRP II, üretim planlama ve denetim yaklaşımlarından sadece bir tanesidir. Bu çerçevede diğer bir gözlemim, MRP II’ nin MRP II paket programları ile özdeşleştirilmesidir. Bunun sakıncası, MRP II’ ye geçişin bir paket program satın almaya indirgenebilmesi ve MRP II paketi içinde birkaç modülün uygulanması ile MRP II’ ye geçişin sağlandığının düşünülebilmesidir. MRP II yaklaşımının stratejik niteliğinin ve firma için uzun vadede öneminin yöneticiler tarafından henüz tam anlamı ile özümsenmiş olduğunu söyleyemeyiz.

Olumlu gözlemim ise, MRP II alanındaki çalışmaların son senelerde ülkemizde hızlı bir artış gösterdiğidir. Bu gelişmede çeşitli etkenler rol oynamaktadır. Türk endüstrisi büyümekte ve dışa açılmakta, yabancı ortaklıklar kurulmaktadır. Bütün bunlar Türk endüstrisini ileri endüstri ülkelerindeki gelişmelerden daha çok etkilenir bir konuma getirmektedir. Endüstri firmalarının alt ve orta kademe yöneticilerinde, bilgisayarların endüstride daha yaygın kullanımının getirdiği yeni olanaklar hakkında bir bilinçlenme göze çarpmaktadır. Bu bilinçlenme firmaların bu yöndeki kararlarında giderek daha etkili olacaktır. Endüstriyel ortamın büyüyen karmaşıklığı, giderek artan rekabet yöneticiyi yeni arayışlara yöneltmektedir. Esasen yöneticinin fazla bir seçeneği yoktur. Yönetim teknolojisinin sunduğu bu olanağı er veya geç kullanmak zorundadır. Sorun MRP II uygulayıp uygulamama değil, uygulamanın stratejisini doğru belirlemektir.
MRP II Yaklaşımının Olası Bazı Katkıları

MRP II uygulamasının bir firmaya en büyük katkısı üretim planlama ve denetim alanında modern yönetim teknolojisinin firmaya ithalidir. Nasıl yurt dışından modern bir tezgah veya tesisin ithal edilmesi üretim teknolojisi ithali ise, MRP II’ nin uygulamaya konulması da bir yönetim teknolojisi ithalidir. Ülkemizde üretim teknolojisi ithali söz konusudur. Ülkemizde üretim teknolojilerinin ithalinde hangi evrelerden geçilmişse yönetim teknolojilerinin ithalinde de benzer evrelerden geçileceğini bekleyebiliriz.

Modern yönetim teknolojisi, verilere ve alan bilgisine dayalı, objektif ve sistematik bir karar verme mekanizması oluşturmayı amaçlar. MRP II’ yi yerleştirme çabası içine giren bir firma, kendi içinde formal bir yapı oluşturmak zorundadır. İşleri artık informal bir yapı içinde götüremez. Aynı şekilde, MRP II modüllerine sağlıklı ve zamanında bir veri akışının sağlanması gerekir. Ülkemiz endüstri firmalarının formal yapı ve veri toplama ve değerlendirmedeki eksikleri göz önüne alınırsa, MRP II uygulamasının bu eksiklerin giderilmesi yönündeki zorlayıcı ve olumlu etkileri kolaylıkla anlaşılır.

MRP II modüllerinin ortak bir veri tabanı etrafında şekillenmesi teknik açıdan doğru olduğu gibi, veri tabanı yönetimini de kolaylaştırmaktadır. Birçok üretim planlama ve denetim yazılımının başarısızlığında kendi ayrı veri tabanlarına dayanma gereği temel neden olmuştur. Ayrı ayrı veri tabanlarının bakımı bir süre sonra taşınamaz bir yük olmaktadır. Ortak veri tabanı değişik birimler ( özellikle planlama ve uygulama  birimleri ) arasında veri akışına imkan sağlayarak, bu birimler arasındaki iletişimin güçlenmesine katkıda bulunabilmektedir.

Başarılı bir MRP II uygulaması, firmanın değişik birimleri arasındaki duvarların yıkılmasını ve bu birimler arasındaki aktif bir işbirliğini gösterir. Salt bu sonuç bile önemli ve sürekli bir verimlilik artışına neden olacaktır. Kanımca MRP II uygulamasının en zor yönü budur. Bu husus çoğu kez firma kültürünün özünde bir değişiklikle eşanlamlı olmaktadır.

Uygulamadaki Başarı Şansı

MRP ve MRP II uygulamalarında deneyim birikimlerinin en yoğun olduğu ABD’ de yapılan anketler neticesinde oldukça düşük başarı oranları rapor edilmektedir. Bu sonuçlardan hareketle, MRP II yaklaşımının başarısız bir üretim planlama ve denetim yaklaşımı olduğu öne sürülebilmektedir. Ancak bu oranlar değerlendirilirken önemli bir nokta anketlerde başarının nasıl tanımlandığıdır. Cerveny ve Scott sübjektif bir değerlendirme ölçütü olan “başarı” yı bazı alt unsurlarına ayırmış ve iki objektif ölçüt ile ilişkilendirmişlerdir: satış/envanter katsayısı ve üretim ön süresi. Bu çalışmaların neticesinde, başarı konusunda verilen yanıtların objektif ölçütlerle istatistiki açıdan uyum halinde olduğu görülmüş ve oldukça yüksek başarı oranları saptanmıştır. Örneğin, sistemin karı yükselttiğini belirtenlerin oranı % 80, sistemin faydalarının maliyetinden fazla olduğunu belirtenlerin oranı % 82’ dir. Başarı oranı % 67 olarak belirlenmiştir.

Uygulamaya İlişkin Bazı Görüşler

Bir firmada MRP II devreye sokulurken nelere dikkat edilmesi gerektiği konusunda çok sayıda yayın ve örgüt vardır. Ben burada önemli gördüğüm bazı hususlar üzerinde durmakla yetineceğim.

MRP II uygulaması taktik değil, stratejik bir olgu olarak ele alınmalıdır. Firmanın üretim yönetim biçimini önemli ölçüde değiştirecek bir atılımdır. Salt bir paket program seçimi ve uygulaması sorununa indirgenmemelidir. Olay, bir paket program seçimi probleminden çok daha öncelikli olarak, bir insan kaynakları ve organizasyon sorunudur. Uygulamanın yerleşmesi için ortalama beş yıllık bir süre öngörülmelidir.

MRP II yönetim teknolojisinin önemli bir parçasıdır, ancak yalnız başına düşünülmemelidir. Toplam Kalite ve Bilgisayarla Bütünleşik Üretim ( CIM ) gibi yönetim teknolojisinin diğer stratejik öğeleri ile bir arada ele alınmalıdır. Burada daima göz önünde tutulması gereken husus entegrasyondur. ABD, Avrupa ve Japonya bazında yapılan bir araştırma ile CIM’ in gerçekleştirilmesinde ana entegrasyon unsurunun MRP II olduğu gösterilmiştir. Özellikle MRP ve MPS bu açıdan temel modüller olarak öne çıkmaktadır. Kalite maliyetlerinin saptanması ve kalite raporlama üzerinde özenle durulmalıdır. Bu iki konu MRP II’ nin toplam kaliteye olan bağlarını oluşturur.

Sonuç

Bu yazı çerçevesinde MRP II alanında ülkemizdeki mevcut durum hakkında bazı gözlemler ve önerilerimi iletmeye çalıştım. MRP II’ nin ülkemiz ekonomisine büyük bir katkı potansiyeli vardır. MRP II uygulamalarının başarısı ülke endüstrisine diğer yönetim teknolojisi ürünlerinin de girmesini kolaylaştıracaktır. Bu nedenle, MRP II uygulamalarının daha yoğun araştırılması ve tartışılması gerektiği kanısındayım.

 
Benzer Yazılar:
Metod Etüdü Aşamaları
Metod Etüdü
Kalite Çemberi ve Genel Özellikleri

Yorum Yapın