5S beş adımdan oluşan ve amacı çalışma ortamının yeniden organize edilmesi ve israfın ortadan kaldırılması yöntemidir. Hedef çalışma ortamının daha temiz, daha düzenli, daha çalışabilir,daha güvenli bir ortam oluşturmak ve sürekli hale getirmektir.
|
İngilizce |
Türkçe |
|
Sort |
Sınıflandır |
|
Set in Order / Straighten |
Sırala/Düzenle |
|
Shine / Sweep |
Sil/Temizle |
|
Standardize |
Standartlaştır |
|
Sustain / Self-discipline |
Sahiplen/Sistemi koru |
1.SINIFLANDIR
Çalışma alanınızda bulunan ama işinizi yapmanıza bir katkısı olmayan nesneleri işaretlemeli ve çevrenizden uzaklaştırmalısınız, bunun için kullanılan en bilinen yöntem Kırmızı Etiket Yöntemidir.
Hangi koşula uyan nesneleri Kırmızı Etiket ile işaretleyeceksiniz ? Bir hafta (bir ay) içinde gerekmeyecek olanlar gibi bir kural koymalısınız, sonra aşağıdaki gibi nesnelere bu gözle bakmalısınız.
Fazla veya zamanı geçmiş malzeme kümeleri
Kısa zaman içinde kullanılmayacak ekipman
Zamanı geçmiş kağıt, form veya dosyalar
Efektif kullanılmayan dolap, çekmece, masa
Ne olduğu belirsiz, kutu, konteyner
Zamanı geçmiş poster, slogan, duyurular
Önce bu tür nesnelere birer Kırmızı Etiket yerleştirilir, sonra bunlar merkezi bir yerde toplanır ve tekrar sınıflandırılır. İleride kullanılmayacak olanlar imha edilir, diğerleri çalışma alanının dışında, tertipli bir şekilde depolanır.
2.SIRALA/DÜZENLE
Çalışırken kullanılacak herşeyin 1 yeri olmalıdır.
Etiket, renkli alan (örneğin kullanılan araçların yerleştirildiği pano veya masanın neresinde ne bulunacağına göre etiketlenmesi veya boyanması) gibi göze hitap eden teknikler ile “herhangi birinin” aranan şeyi bulabilmesi ve tekrar yerine koyabilmesi mümkün olmalıdır
Nesnelere kolay erişilebilmeli, operatörün fiziksel zorlanmasına sebep olmayacak şekilde yerleştirilmelidir.
3.SİL/TEMİZLE
Bir temizlik kampanyası 5 adımdan oluşur :
Hedeflenen temizlik seviyesinin tespiti
Görevlendirme
Metodlara karar verme
Araçların temini
Takip, kontrol listeleri
Ve 3 hedefi vardır :
Bütün çalışma alanlarını temiz, aydınlık bir hale getirmek ve çalışanların moralini yükseltmek
İlk iki maddeyi sürekli gözden geçirmek ve canlı tutmak
Kirliliğin temel kaynaklarını bulmak ve yok etmek
4. STANDARTLAŞTIR
Bu aşamanın amacı ulaşılan seviyenin sürekli olmasını temin edecek kurguyu oluşturmak ve bir sistematiğe kavuşturmaktır.
4 adımlık bir prosedür sürekli izlenmelidir.
Planla : Kim neyi ne zaman yapacak ?
Kaynakları Yarat : Yapılması gereken işlerde kullanılacak araç ve zamanı belirle.
Uygula : Sınıflandırma, Sıralama ve Temizleme işlemlerini günlük hayatın içinde gerçekleştir.
Denetle : Sonuçları izle, bir önceki ile kıyasla ve başa dön.
5.SAHİPLEN/SİSTEMİ KURU
Sahiplenme aşaması 5S çalışmasının belki de en zor olanıdır. Çünkü insan doğasının değişime direnci ve her türlü sisteminde minimum enerji konumuna geçme eğilimi vardır. 5S aktif bir çalışma sonucunda başarılabilir, yeterli enerji harcanmaz ise eski duruma kolayca dönülebilir.
Bu aşamayı kolaylaştırmak için aşağıdakiler yapılabilir :
Bu çalışmanın önemi her fırsatta anlatılmalı, örnekler ile (eskiden – şimdi) desteklenmeli,
Kontrol ve kıyaslama listeleri oluşturulmalı ve periyodik olarak kullanılmalı,
Sonuçlar herkes tarafından bilinmeli, sistem önerilere açık olmalı
Eski durum – istenmeyen durum olarak belirlenmeli ve çalışma boyunca geçilen safhalar görsel yöntemler ile belgelenmeli, göz önünde olmalı.